Μια σπάνια αρχαιολογική ιστορία με τρεις «ταφές» και σταδιακή επανεμφάνιση μέσα από τα στρώματα της Ιστορίας της πόλης αναδεικνύει το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
Πρωταγωνιστής, ο υστεροαρχαϊκός ιωνικός ναός που παραμένει θαμμένος κάτω από την Πλατεία Αντιγονιδών και χρονολογείται στα τέλη του 6ου με αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. «Είναι ο μοναδικός ναός που γνωρίζουμε τη θέση του από την αρχαία Θεσσαλονίκη, ένα σημαντικό μνημείο με πλούσια ιστορία. Αρχικά φαίνεται ότι βρισκόταν στην αρχαία Αίνεια, κοντά στη σημερινή Νέα Μηχανιώνα. και στα ρωμαϊκά χρόνια ο ναός αποσυναρμολογήθηκε και μεταφέρθηκε από την αρχική του θέση, πέτρα‑πέτρα, στην Πλατεία Αντιγονιδών.
Η ιστορία της δεύτερης και τρίτης «ταφής» του σημαντικού μνημείου έχει ως εξής: το 1936, σε εκσκαφές για την ανέγερση διώροφης κατοικίας στη γωνία της πλατείας με την οδό Καραολή‑Δημητρίου, ήρθαν στο φως θεμέλια του ναού και αγάλματα, ωστόσο τα ευρήματα θάφτηκαν κάτω από το τσιμεντένιο θεμέλιο της οικοδομής που χτίστηκε. Το 2000, όταν κατεδαφίστηκε η κατοικία, έγινε νέα ανασκαφή που αποκάλυψε το ανατολικό τμήμα της κρηπίδας του ναού, γλυπτά και πλήθος αρχιτεκτονικών μελών, μεταξύ των οποίων και άγαλμα της θεάς Ρώμης. Έγινε προσπάθεια να σωθεί ο ναός, με πρόταση απαλλοτρίωσης που πέρασε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ). Παράλληλα όμως έγιναν και προσπάθειες να ακυρωθεί η απαλλοτρίωση. Βοήθησαν τότε πολίτες, έγιναν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και ευτυχώς η ιστορία είχε αίσιο τέλος.
Πρόσφατα το μνημείο εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ Κεντρικής Μακεδονίας, ώστε να γίνει αντιστήριξη, απομάκρυνση των χωμάτων και μερική αποκατάσταση με αντίγραφα κιόνων και χρηματοδοτήθηκε το έργο αυτό με το ποσόν των 900.00 ευρώ.
Αρχιτεκτονικά μέλη του ναού έχουν μεταφερθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και έχουν τοποθετηθεί με τη μορφή μιας ιδιότυπης αναστήλωσης, δίνοντας τη δυνατότητα στον επισκέπτη να κυκλοφορεί ανάμεσά τους. Έχει γίνει μελέτη ανασύνθεσης και αποτυπώσεων από τον καθηγητή του ΑΠΘ Γιώργο Καραδέδο, ώστε να αποδοθεί μια όσο γίνεται ρεαλιστική εικόνα του ναού όπως ήταν στη ρωμαϊκή εποχή.
Με κεντρικό θέμα «Αρχιτεκτονική κληρονομιά. Γεφυρώνοντας το παρελθόν με το μέλλον», ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς δίνει φέτος ιδιαίτερη έμφαση στην ανάδειξη της αρχιτεκτονικής ως φορέα ιστορικής μνήμης και κοινωνικής ταυτότητας. Η Ελλάδα συμμετέχει από το 1996, με τον συντονισμό του Υπουργείου Πολιτισμού.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης συμμετέχει με δράσεις που φωτίζουν τη μακρά πορεία των μνημείων στον χώρο και τον χρόνο.
Έτσι σήμερα Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου το πρωί , πραγματοποιήθηκε θεματική ξενάγηση και εικαστική δράση με τίτλο «Οι τρεις ταφές του ιωνικού ναού». Την ξενάγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης ανέλαβε ο Χ. Τσούγγαρης, Προϊστάμενος Επικοινωνίας, Εκπαίδευσης, Ανάπτυξης και Χορηγιών ΑΜΘ. Μετά έγινε μετάβαση στο σημείο όπου βρίσκεται θαμμένο το έργο σήμερα ,μέσω Μετρό από το Συντριβάνι ως τον Σταθμό Βενιζέλου.
Ο Πρόεδρος Σωματείου “Φίλων Μνημείων Θεσσαλονίκης” Ν. Αλευρόπουλος μίλησε στους επισκέπτες μπροστά στο οικόπεδο για την διατήρηση και ανάδειξη του ναού και για τους αγώνες που έδωσε το Σωματείο για να επιτύχει τους παραπάνω σκοπούς.