Επιστολή & Υπόμνημα προς τη Δημοτική Αρχή Θεσσαλονίκης – Σωματείο Φίλοι Μνημείων Θεσσαλονίκης

Προς: τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης
κο Στέλιο Αγγελούδη
Κοινοποίηση προς: τον Αντιδήμαρχο Πολιτισμού
Κο Βασίλειο Γάκη

Θέμα: Υποβολή υπομνήματος με επισημάνσεις και προτάσεις για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Θεσσαλονίκης

Αξιότιμοι κύριοι
Κύριε Δήμαρχε
Κύριε Αντιδήμαρχε Πολιτισμού

Καλή χρονιά με υγεία!
Θερμά συγχαρητήρια για την εκλογή σας και καλή θητεία σε εσάς, στην «Ομάδα για τη Θεσσαλονίκη» και στο νέο Δημοτικό Συμβούλιο!

Κατά τη συνάντησή μας ως Διοικητικού Συμβουλίου του Σωματείου «Φίλοι Μνημείων Θεσσαλονίκης» τον Σεπτέμβριο 2023 με τον κο Αγγελούδη, τότε ακόμα υποψήφιο Δήμαρχο Θεσσαλονίκης και επί κεφαλής της «Ομάδας για τη Θεσσαλονίκη» στο γραφείο της Παράταξης, είχαμε συζητήσει σε κλίμα εγκαρδιότητας και κοινού προβληματισμού για τον ρόλο της πολιτιστικής κληρονομιάς στο μελλοντικό όραμα της Θεσσαλονίκης.

Σήμερα θεωρούμε ότι οφείλουμε ως Σωματείο με καταστατικό σκοπό την προστασία, τη διατήρηση και την προβολή των σπουδαίων μνημείων της πόλης μας, να απευθυνθούμε πάλι σε εσάς, εκθέτοντας συνοπτικά ενδεικτικά ζητήματα που χρήζουν της επείγουσας προσοχής του Δημάρχου, του Αντιδημάρχου Πολιτισμού και του Δημοτικού Συμβουλίου με στόχο την αξιολόγηση της σπουδαιότητάς τους και την ιεράρχηση των διαδικασιών της επίλυσής τους.

Γνωρίζουμε, βέβαια, ότι στη χώρα μας υπάρχει σε μεγάλο βαθμό διάσπαση αρμοδιοτήτων μεταξύ των διοικητικών αρχών και πολλά από τα ζητήματα της πολιτιστικής κληρονομιάς και των μνημείων δεν συμπεριλαμβάνονται στις αρμοδιότητες του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Προσδοκούμε, όμως, από τη νέα δημοτική αρχή να μπορέσει να αναλάβει έναν συντονιστικό ρόλο, να επιδιώξει συνεργασίες, ακόμη και να ασκήσει πιέσεις προς πάσα κατεύθυνση, δεδομένου ότι στην πόλη μας το μνημειακό υλικό είναι τεράστιο και σπουδαίο και σε ποσότητα και σε ποιότητα. Η Θεσσαλονίκη είναι μία πόλη με μακρά ιστορία και πολιτισμό, και αυτός είναι ένας από τους λόγους που δέχεται πολλούς τουριστικούς επισκέπτες από όλον τον κόσμο. Συνεπώς είναι υποχρέωση όλων μας να συμβάλουμε στη βελτίωση της κατάστασης των μνημείων μας και στην διαμόρφωση μιας εικόνας της πόλης, για την οποία θα μπορούμε να είμαστε περήφανοι.

Για να συμβάλει, λοιπόν, και το Σωματείο μας «Φίλοι Μνημείων Θεσσαλονίκης» σ’ αυτήν την προσπάθεια, διαμορφώσαμε σε συνεργασία με τον «Σύνδεσμο Ξεναγών Θεσσαλονίκης» και σας επισυνάπτουμε σχετικό υπόμνημα παραμένοντας στη διάθεσή σας για παραγωγική συζήτηση, ανταλλαγή απόψεων και ιδεών και εποικοδομητική συνεργασία.

Με εκτίμηση
Εκ μέρους του Δ.Σ. του Σωματείου
Ο Πρόεδρος
Νίκος Αλευρόπουλος

ΥΠΟΜΝΗΜΑ
MNHMEIA:

Αρχαιολογικοί χώροι, μεμονωμέναμνημεία και προστατευόμενα κτήρια ή αρχιτεκτονικά σύνολα, ιστορικές πλατείες και πάρκα

Α. Αρχαιολογικοί χώροι:

Προβλήματα: Καθαριότητα και υγιεινή, έλλειψη ανάδειξης και προστασίας, πολιτιστική αξιοποίηση και προβολή, φωτισμός, προσβασιμότητα, ωράρια επισκέψεων.

Εγνατία οδός. Σε όλο το μήκος της υπάρχουν σπουδαία μνημεία και με τα ευρήματα των ανασκαφών του μετρό εξελίσσεται σε αρχαιολογικό τοπόσημο. Κι όμως είναι γεμάτη από βανδαλισμένα με γκράφιτι κτίρια.
Γαλεριανό συγκρότημα. Λόγω συγκέντρωσης καταστημάτων ταχυφαγίας, γεμάτο απορρίμματα. Χαμηλή επισκεψιμότητα.
Πύργος του Τριγωνίου και περιοχή Κάστρα. Τόπος μεγάλης επισκεψιμότητας, επίσης γεμάτος απορρίμματα.Προβληματική προσβασιμότητα
Ρωμαϊκή Αγορά. Απορρίμματα ειδικά στις πλευρές όπου υπάρχουν καφέ και καταστήματα ταχυφαγίας
Αψίδα του Γαλερίου. Καταστροφή των γλυπτών του μνημείου από τα περιττώματα των περιστεριών
Λευκός Πύργος, Περιοχή Κάστρων, Άνω Αριστοτέλους. Έλλειψη ή κακή κατάσταση τουαλετών (WC).
Αρχαίος Ναός της πλατείας Αντιγονιδών επείγει η χρηματοδότηση για την ανάδειξη του.
Πλατεία Διοικητηρίου. Σε πλήρη εγκατάλειψη χωρίς έργα ανάδειξης / προστασίας και μέτρα για την καθαριότητα.
Σε όλα σχεδόν τα Μνημεία προβληματική η προσβασιμότητα και η στάθμευση των τουριστικών λεωφορείων με Έλληνες και ξένους επισκέπτες. Επίσης προβληματικά και τα ωράρια για επισκέψεις.

Προτάσεις:

Δημιουργία συνεργείων του Δήμου για καθαρισμό των γκράφιτι.
Κάδοι και αυξημένα απορριμματοφόρα στα μνημειακά τοπόσημα.
Απομάκρυνση των περιστεριών από την Αψίδα του Γαλερίου
Επαναπροσδιορισμός της διαχείρισης (ανακαίνιση, επαναλειτουργία, καθαριότητα, φύλαξη) των δημόσιων WC.
Διαχείριση προσβασιμότητας, χώροι στάθμευσης και αστυνόμευση από τη Δημοτική Αστυνομία.
Ενιαία βελτίωση των ωραρίων επισκεψιμότητας των μνημείων.
Ειδικά για τον Αρχαίο Ναό της πλατείας Αντιγονιδών, συνεργασία του Δήμου με την Εφορεία Αρχαιοτήτων με στόχο την χρηματοδότηση της ανάδειξής του με ένταξη του έργου σε ΕΣΠΑ, καθώς εγκρίθηκε από το ΚΑΣ.

Β. Μεμονωμένα μνημεία / Ιεροί Ναοί

Προβλήματα: Έλλειψη ανάδειξης και προστασίας, πολιτιστική αξιοποίηση και προβολή, καθαριότητα, φωτισμός, προσβασιμότητα, ωράρια επισκέψεων

Παραδείγματα: Όσιος Δαβίδ (Μονή Λατόμου), Βασιλική Αγίου Δημητρίου – Κρύπτη, Παναγία Αχειροποίητος, Αγία Σοφία, Παναγία Χαλκέων, Άγιος Παντελεήμων, Άγιοι Απόστολοι, Αγία Αικατερίνη, Άγιος Νικόλαος Ορφανός, Μονή Βλατάδων, Προφήτης Ηλίας.

Ιεροί Ναοί, «Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς» της UNESCOοι οποίοι υστερούν σοβαρά σε αξιοποίηση και προβολή.

Καταγγελίες για κακή κατάσταση WC σε ιερούς Ναούς π.χ. ενδεικτικά στον Άγιο Δημήτριο.
Πολλά τα προβλήματα προσβασιμότητας και στάθμευσης των τουριστικών λεωφορείων στους ιστορικούς Ιερούς Ναούς.
Μη ενιαία ωράρια επισκεψιμότητας των Ιερών Ναών.

Προτάσεις:

Συνεργασία της νέας δημοτικής αρχής με τον νέο Μητροπολίτη.
Εκδηλώσεις συναυλιών Κλασικής και Βυζαντινής Μουσικής.
Προβολή των εκδηλώσεων στα κοινωνικά Δίκτυα και στα ΜΜΕ.
Ανακαίνιση και επαναλειτουργία των τουαλετών, ειδικά στον Άγιο Δημήτριο

Προσλήψεις φυλάκων και καθαριστριών.
Προσδιορισμός αντιτίμου χρήσης και τοποθέτηση κερματοδόχων στις τουαλέτες.

Συνεργασία της Δημοτικής Αρχής με την Τροχαία για την επίλυση των προβλημάτων προσβασιμότητας στα θρησκευτικά μνημεία και έλεγχοι παρανομιών στάθμευσης Ι.Χ.
Ενιαία βελτίωση των ωραρίων επισκεψιμότητας των Ιερών Ναών.

Γ. Διατηρητέα κτήρια, προστατευόμενα κτήρια και αρχιτεκτονικά σύνολα

Παραδείγματα: Κτήρια της Βασ. Όλγας, Άνω Πόλης, Αλλατίνι, Φιξ, Ιταλικό Προξενείο, Σατώ Μον Μπονέρ, Παλατάκι, Λουτρά Παράδεισος, Γενί Τζαμί, Αλατζά Ιμαρέτ, ΔΕΘ, ΑΠΘ και πολλά άλλα.

Εγκατάλειψη, φθορές, προβλήματα στατικότητας, επικινδυνότητα,καταλήψεις, αυθαίρετες κατασκευές, κακός φωτισμός.

Ωράρια επισκεψιμότητας εμβληματικών διατηρητέων όπως Γενί Τζαμί, Αλατζά Ιμαρέτ, Λουτρά Παράδεισος, Μπεζεστένι, Πύργος Τριγωνίου.
Έλλειψη αξιοποίησης διατηρητέων σε καλή κατάσταση.
Έλλειψη σχεδίου ανάδειξης των κτιριακών συγκροτημάτων ΑΠΘ και ΔΕΘ.

Προτάσεις:

Επικοινωνία και συνεργασία του Δήμου και των Υπηρεσιών του με τις Εφορείες Αρχαιοτήτων και με τα αρμόδια Υπουργεία.
Σχεδιασμός και υποβολή προτάσεων σε εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά ταμεία για τη διάσωση και συντήρηση του τεράστιου αποθέματος διατηρητέων κτηρίων.
Οικονομικά και άλλα κίνητρα για τους ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία.

Δ. Ιστορικές πλατείες και πάρκα

Πλατεία Ελευθερίας. Η εμβληματικότερη πλατεία της πόλης βρίσκεται στη γνωστή σε όλους απαράδεκτη κατάσταση.
Κήποι του Πασά. Ένα ιδιόμορφο πάρκο με αξία και ιστορικότητα χρήζει αξιοποίησης και φροντίδας.
Πάρκο Τελλογλείου Μουσείου. Πάρκο μεγάλης έκτασης, το οποίο είναι εντελώς αφρόντιστο και αναξιοποίητο.

Προτάσεις:

Ειδικά για το μείζον θέμα της Πλατείας Ελευθερίας ο νέος Δήμαρχος γνωρίζει πολύ καλά τι πρέπει να κάνει, άλλωστε είναι σε προτεραιότητα και στην ατζέντα του. Η πρόταση μας είναι μόνο η παρότρυνση για επίσπευση των διαδικασιών αποκατάστασης και ανάδειξης της ιστορικής πλατείας και του μνημείο των θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
Για τους Κήπους του Πασά χρειάζεται σχέδιο και χρηματοδότηση για την αξιοποίησή και την ενοποίηση του με την περιοχή των Κάστρων.
Για την αξιοποίηση του πάρκου του Τελλογλείου Μουσείου χρειάζεται επικοινωνία και συνεργασία με το ΑΠΘ, στο οποίο και ανήκει.

Τέλος θα θέλαμε να επισημάνουμε ως πολύ σημαντικό, ότι όλα τα Μνημεία της πόλης μας πρέπει να αναδεικνύονται τη νύχτα με σύγχρονο τρόπο φωτισμού τεχνολογίας led.